Gwiazdy na nocnym niebie, czyli jak poznałem Jednorożca, Perseusza, Strzelca, Strzałę oraz Tarczę.


JEDNOROŻEC

Chociaż motyw jednorożca nie pojawia się w mitologii greckiej, co oznacza, że konstelacja nie ma za sobą bogatej historii. Gwiazdozbiór Jednorożca jest częścią nieba południowego, jednak bez problemu można go zaobserwować także w Polsce, szczególnie w miesiącach zimowych. Jego umiejscowienie na nieboskłonie przypisuje się między innymi Janowi Heweliuszowi.

W obszarze Jednorożca znajduje się wiele interesujących obiektów, spośród których wyróżnić można między innymi mgławicę Rosettę (róża) tworzoną przez olbrzymią kulę gazową, oddaloną od ziemi o 3 tysiące lat świetlnych. Składają się nia nią NGC 2237, NGC 2238 oraz NGC 2246. Wewnątrz znajduje się gromada otwarta NGC 2244, która powstała z materii mgławicy.

Kolejnym ciekawym obiektem jest gromada choinka NGC 2264, gwiazdy tworzą zarys w kształcie choinki.  W pobliżu gwiazdozbioru znajdziemy takie obiekty jak NGC 2346, NGC 2232 oraz gromadę otwartą M50 która składa się z ok. 200 gwiazd.

STRZELEC

Najwcześniejsze zapiski o formacji gwiazd identyfikowanej współcześnie jako gwiazdozbiór Strzelca pochodzą z czasów sumeryjskich. Był on wówczas kojarzony z Nergalem,  bogiem zsyłającym zarazę. Wyobrażano go sobie jako postać z dwiema głowami – pantery i człowieka. Astronomicznie Strzelec jest piętnastą co do wielkości konstelacją na nieboskłonie. W Polsce widać go jedynie częściowo i wyłącznie latem. Do obiektów wartych obserwacji w ramach rzeczonej konstelacji zaliczyć można asteryzm Imbryka tworzony przez osiem najjaśniejszych gwiazd. Oprócz niego zobaczyć można także Mgławicę Laguna, Mgławicę Trójlistna Koniczyna, Mgławicę Omega oraz gromady otwarte, takie jak M18 oraz M21.

STRZAŁA

Trzecia najmniejsza konstelacja na niebie składająca się z kilku dość ciemnych gwiazd reprezentujących strzałę. Według greckiej mitologii, Herkules użył strzały do zabicia orła. W obszarze Strzały znajduje się gromada kulistą gwiazd o numerze katalogowym Messier 71 (która to przez długi czas była uważana za gęstą gromadę otwartą). Dwie z gwiazd tej konstelacji posiadają orbitujące wokół siebie egzoplanety.

TARCZA

Konstelacja Tarczy jest jednym z gwiazdozbiorów, które do niedawna były silnie kojarzone z Polską. Do końca XIX wieku nazywano ją Tarczą Sobieskiego. Nazwa konstelacji zmieniła się wraz z przeforsowaniem przez niemieckich astronomów uchwały o jednowyrazowym nazewnictwie gwiazdozbiorów. Obecnie jest to jeden z pięciu najmniejszych gwiazdozbiorów nieba południowego. W Polsce widać go latem pod gwiazdozbiorem Orła, nieco nad Strzelcem. Konstelacja Tarczy nie zawiera zbyt wielu jasnych gwiazd. Na obszarze formacji znajduje się zaledwie 18 obiektów, które zobaczyć można gołym okiem. Dzięki użyciu teleskopu lub lornetki możemy jednak obserwować gromadę otwartą M11 zwaną Dziką Kaczką oraz gromadę M26.

PERSEUSZ

W mitologii greckiej Perseusz był synem Zeusa i Danae, co czyniło go jednym z najpotężniejszych herosów. Po narodzinach uprowadził go dziadek, który usłyszał od wyroczni, że zginie z rąk własnego wnuka. Król Akrizjos, będący dziadkiem Perseusza, polecił zamknąć go razem z matką w skrzyni, a następnie wrzucić do morza. Miało to sprawić, że przepowiednia się nie spełni. Perseusz, za sprawą Zeusa, który pokierował skrzynią, znalazł się razem z matką na brzegu wyspy Serifos. Po wielu latach udało mu się wrócić do rodzinnego miasta Agros, gdzie w trakcie igrzysk olimpijskich przypadkowo trafił swojego dziadka w głowę. Tak spełniły się słowa przepowiedni, a sam Perseusz po śmierci trafił na nieboskłon.

Jest to gwiazdozbiór szczególny, zwłaszcza dla osób lubujących się w spadających gwiazdach. Wielu kojarzy go z sierpniowymi Perseidami, które zawdzięczają swą nazwę radiantowi znajdującemu się na jego obszarze. Perseusz jest gwiazdozbiorem, który najlepiej widać jesienią. Wśród jego gwiazd znajduje się także podwójna gromada tworzona przez NGC 869 i NGC 884, mgławica Kalifornia oraz galaktyka eliptyczna NGC 1023.